Monografie van Carla van de Puttelaar (1965). Van de Puttelaar verwierf vooral bekendheid door haar vrije werk, dat zich kenmerkt door een vervreemdende sensualiteit. In haar fotografisch werk benadrukt van de Puttelaar persoonlijkheid, kwetsbaarheid en intieme erotiek, maar ook afstand en vervreemding. In Jewel Box; Light on Legs presenteert zij haar nieuwste werk. [bron: Nederlands Fotomuseum]

Via internet, websites, mail, sms, blog, chats, digitale fora, sociale netwerken en twitter komt een stroom van informatie, boodschappen en beelden tot ons. Een stroom die met het jaar aanzwelt. Veel informatie is echter oncontroleerbaar en, erger nog, mensen vallen elkaar lastig of maken elkaar zwart - vaak anoniem - waartegen men zich moeilijk kan verweren.

Er zijn nog meer bedenkelijke trends. De inhoud en onderbouwing van nieuws en discussies verandert van zorgvuldige weging en argumentatie naar individuele meningsvorming en manipulatie, van keurig en genuanceerd naar ophitsend en grof. Met grote consequenties voor de beeldvorming. Dit alles treft ook de wetenschap en de gezondheidszorg.

Beeldstormen bevat een eerste verkenning rond ‘beeldvorming’ en de onderliggende mechanismen. Het wil een aanzet zijn voor verdere discussie over zaken als: Hoe zetten we de moderne media op positieve wijze in? Hoe kunnen zorgprofessionals en wetenschappers zich wapenen tegen negatieve beeldvorming? Moeten zij zwijgen of juist achter hun mondkap vandaan komen?

In november 2009 verscheen De verbeelding van de huid, geschreven door Frans Meulenberg en dermatoloog-publicist Jannes van Everdingen. Het intieme karakter van de huid heeft een aansprekende symboliek. Dat maakt dat de huid vaak centraal staat in allerlei modeverschijnselen (make-up, tatoeage, piercing), in schilderkunst, beeldende kunst, film, toneel, dans en niet te vergeten literatuur, lectuur en poëzie. Deze kunstzinnige verbeeldingen benadrukken én bepalen de reputatie van de huid. Een reputatie die zo groot is, dat men allerlei ideaalbeelden koppelt aan de huid.

In dit boek verkennen de auteurs de manier waarop de huid verbeeld wordt in kunst en cultuur. Het uitgangspunt is vaak een aandoening van de huid. Essay na essay blijkt dat de medische leerboekenrealiteit verbleekt bij de poëtische werkelijkheid van de schone kunsten. Een kwaal stimuleert het denken, prikkelt de fantasie en kietelt de verbeelding.

Hard cover, schitterende lay-out, met honderden full color illustraties.

Samen met neuroloog Joost Haan schreef Frans Meulenberg het boek De trillende tuinman en andere Parkinsonbeelden (zomer 2009). An essay on the shaking palsy (1817) van de arts James Parkinson begint met de beschrijving van een tuinman met een trillende hand. Een goede verklaring was er niet, dus dacht Parkinson aan een nieuwe ziekte. Pas jaren later kreeg de ziekte zijn naam en inspireerde dokters en wetenschappers, maar ook romanciers. De ziekte van Parkinson herbergt bijzondere aspecten. Zo kan de patiënt, naast de bekende trillerigheid, last krijgen van toenemende vertraging tot aan verstening. De beschrijvingen in romans vallen op door hun fraaie beeldspraak en mooie metaforen. Soms gaat de verbeelding van auteurs nog verder, en versterken zij het literaire beeld door een depressie, geheugenproblemen of hallucinaties.

De literatuur kan natuurlijk niets doen aan de ziekte die Parkinson heet. Wat literatuur echter wel vermag, is een probleem, de ervaring of ziekte van binnenuit beschrijven. Hoe is het om een Parkinsonpatiënt te zijn? Hoe voelt verstening? Hoe erg zijn hallucinaties? Er is geen genezing van deze ziekte. Niet in 1817, en niet nu. Maar wel verlichting. En beter begrip. Aan dat laatste kan de literatuur bijdragen. Door aspecten van de ziekte te beschrijven, door Parkinsonbeelden te schetsen. Door de ziekte een stem te geven.

De ellende van migraine staat ogenschijnlijk mijlenver af van kunst of verbeelding. Het verhevene van muziek, schilderkunst en literatuur staat zo te zien in schril contrast met de verschrikkingen van een gekmakende hoofdpijn. Wie denkt er aan cultuur als het hoofd uit elkaar barst? Als elk geluid pijn doet? Elk licht? Als de maag zich omkeert? Toch gaat dit boek over migraine en literatuur. Over de weergave van deze akelige aandoening in romans. Over de inspiratie die, ondanks alles, uitgaat van deze ziekte. Want migraine blijkt verrassend vaak voor te komen in de fictie.

Migraine als Muze bevat voorbeelden van migraineaura’s zoals De gehoornde man van James Lasdun of De blinddoek van Siri Hustvedt. De populaire neuroloog Oliver Sacks verheft de aura zelfs tot een soort kunstvorm op zich, en dan is het niet ver meer naar het prototype van de migraineaura bij kinderen - het Alice-in-Wonderland-syndroom. Ook migrainehoofdpijn wordt niet vergeten. Zo zijn er hoofdstukken over Doctor Faustus van Thomas Mann en Nietzsches tranen van Irvin Yalom.

Dit boek is geen lofzang op de ellende die migraine heet. Het wil deze ziekte zeker niet mooier maken dan ze is. Er wordt slechts aandacht gevraagd voor fraaie en diepzinnige literatuur die mogelijk minder fraai en diepzinnig geweest zou zijn als het onderwerp niet migraine was. Migraine: ellendig, raadselachtig en onvoorspelbaar. Het zijn juist deze laatste eigenschappen die tot de verbeelding spreken. Raadselachtig en onvoorstelbaar, net als de literatuur...

Joost Haan werkt als neuroloog in het Rijnland Ziekenhuis (Leiderdorp) en het LUMC (Leiden). Hij is gespecialiseerd in hoofdpijn. Frans Meulenberg is als onderzoeker ‘ethiek en fictie’ verbonden aan de afdeling Medische ethiek en filosofie van de geneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam.

Aan de letteren danken we tal van onsterfelijke dokters. Nou ja, dokters… Hun relatie met de geneeskunde is niet altijd even transparant. In Literaire praktijken neemt Frans Meulenberg papieren medici de maat. Wat maakt iemand tot een ‘goede’ dokter? Of, omgekeerd, wanneer is diens handelen laakbaar, en waarom? Het heeft allemaal met beroepsethos en praktijkuitvoering te maken. In dit boekje gaat de auteur op zoek naar kenmerken van de ‘goede’ en de ‘slechte’ dokter. Sommige personen kunnen als een rolmodel fungeren (Dr Rieux uit De Pest van Albert Camus) anderen dienen als schrikbeeld (Dr Jekyll van Robert Louis Stevenson). De reeks artikelen verscheen in eerder in het AMC Magazine.

Van actiegevoelens tot zitvlees, van een lichaamsmonteur tot een orgaanspecialist, van een charme-offensief tot een vertrouwensbreuk. Geen aandoening, rol of situatie, of een huisarts krijgt er mee te maken. Geneeskunde alleen volstaat niet meer: geneeskunst is net zo belangrijk.

In zijn columns in Huisarts en Wetenschap schreef Iemantsverdriet over de huisarts als geneeskunstenaar. Soms met ironie, dan weer met mededogen, een enkele keer met boosheid, vaak buitengewoon nuchter, maar altijd betrokken bij het vak, de huisarts en de patiënt. Deze beschouwingen zijn nu gebundeld en bieden een prachtige overzicht van de afwisseling in het huisartsenvak. Beschouwend, confronterend, prikkelend en prettig leesbaar. Een must voor elke huisarts die op zoek is naar (h)erkenning van ervaringen en die het niet erg vindt af en toe een spiegel voorgehouden te krijgen.

Een verkenning in filosofie, literatuur en vleugjes werkelijkheid.

Literatuur kan het proces van geheugenverlies en geestelijke onttakeling, waarmee dementie gepaard gaat, niet tegenhouden. Maar literatuur kan wel inzicht en troost bieden aan iedereen die met dementie te maken krijgt in de familie of directe omgeving.

Altijd vandaag is een rijke bloemlezing met humoristische, tragische, alledaagse, intieme, wanhopige en poëtische literaire verhalen en fragmenten over dementie.

Een heuse medisch-ethische soap in 25 afleveringen. Met bedrog, moord, roddels en seks. Kortom, als het leven van alledag!

‘Echte’ ervaring is weliswaar een belangrijke bron voor de morele attitudevorming, maar dat kan nimmer de enige bron zijn. Reflectie alleen is onvoldoende voor volwassen morele oordeelsvorming. Simpelweg omdat wij te weinig meemaken: hongersnood, moord, kindermishandeling, dierproeven, oorlog of een dictatuur, wij hebben er een (moreel) oordeel over, zonder dat wij dit noodzakelijkerwijs aan den lijve hebben ondervonden. Er is dus meer voeding nodig. In welke zin kan fictie – literatuur, toneel, film - daarbij helpen? Fictie schenkt ons gedetailleerde beelden, indringende beschrijvingen van levens en karakters, plus de complexiteit hiervan. Voedingsstof voor morele overwegingen dus. Hoe? Door te wijzen op subtiliteiten van zaken die onze aandacht verdienen, scherpt fictie ons vermogen aan om morele nuances te onderscheiden. Verhalen die ons begrip aanleren, verwijzen ons naar datgene waar het ‘echt om gaat’. Fictie voedt de morele attitudevorming, geeft inzicht, nuanceert, scherpt aan, vlakt af en wat al niet meer. Behalve het vermogen tot ontroering heeft fictie dus morele kracht.

Het brein stuurt ons denken en doen via een verfijnd netwerk van zenuwen. Maar dat systeem hapert wel eens, raakt soms ontregeld, en haalt gemene trucs met ons uit. Het brein kan deksels eigenwijs zijn. Daarom zijn de hersenen en het zenuwstelsel een blijvende fascinatie. Dat geldt ook voor de literatuur. Literatuur schenkt ons gedetailleerde beelden, indringende beschrijvingen van levens en karakters, en stormachtige innerlijke levens. Literatuur wijst op subtiliteiten en nuances van zaken die onze aandacht verdienen. Juist in literatuur komt de werking van de geest – als ook de diepste krochten ervan - verrassend en indringend voor het voetlicht.

Tientallen auteurs belichten de bijzondere manier waarop in de literatuur de werking van de hersens en het zenuwstelsel wordt verbeeld. Een boek in de beste traditie van Oliver Sacks, Met bijdragen van onder andere Douwe Draaisma en Inez de Beaufort. Tot de onderwerpen behoren schrijvers als Vladimir Nabokov, Evelyn Waugh, Umberto Eco, Ian McEwan en L.F. Céline, en thema’s als coma, het Tourette Syndroom en epilepsie. Plus, niet te vergeten, het flauwvallen van Tante Sidonia…

Het boek is samengesteld door neuroloog Joost Haan en de wetenschapsjournalisten Frans Meulenberg en Henk Maassen.

Frans Meulenberg schreef, samen met zijn hoogleraar en soulmate Inez de Beaufort een heuse medische thriller. Hoewel…. het is inderdaad deels een thriller, maar deels is het evenzeer een parodie op het genre, met een steeds lulliger wordende humor naarmate het boekje vordert. Met een hoog who’s who in gezondheidsland gehalte…

Het persiflage-achtige karakter kreeg een extra dimensie dankzij de opmaak: een replica van een – gelezen! – originele Amerikaanse Pocket Book uit 1955 (verzorgd door de expert op dit terrein in Nederland: Piet Schreuders). Het binnenwerk oogt ook als ‘tweedehandsje’.

De eerste oplage verscheen onder het pseudoniem Esther A. de Man. Een curiosum én een collector’s item.

Taal is het belangrijkste instrument waarmee psychiaters hun diagnoses stellen. Ook de klachten en gevoelens van hun patiënten zijn in taal gevat. Een goede behandeling is zonder woorden dus bijna onmogelijk. Voor een goed begrip van de taal kan men nergens beter terecht dan bij de literatuur. Literaire schrijvers weten als geen ander de nuances, symbolen en verborgen betekenissen van ons denken en spreken bloot te leggen. In De taal van het gevoel vertelt een groot aantal auteurs waarom een roman soms meer inzicht geeft in de complexiteit van een zielenleven dan een wetenschappelijk handboek.

De medische zaak is ons aller –individuele– belang en is daarmee tegelijk een publieke aangelegenheid. Het vinden van een balans tussen ‘geef het publiek wat het publiek toebehoort’ en ‘houd binnenskamers wat daar –vooralsnog– moet blijven’ is geen makkelijke kwestie. Het vraagt om onderzoek, bezinning en publiek debat.

Aan dit publieke debat wil dit boek een bijdrage leveren. Sterker nog, Medische publiekscommunicatie – Een panorama – wil de opmaat zijn voor een nieuw elan binnen de medische journalistiek en biomedische wetenschapsvoorlichting. Het boek bestaat uit 24 hoofdstukken, geschreven door zo'n 25 auteurs, variërend van journalist, voorlichter en marketing–manager tot arts en taalkundige. Dit maakt dat dit boek het eerste in Nederland is, dat vanuit uiteenlopende invalshoeken aandacht besteedt aan de medische publiekscommunicatie.

Medische publiekscommunicatie – Een panorama – is met name geschikt voor auteurs en andere beroepsbeoefenaars die betrokken zijn bij het populariseren van biologische en medische wetenschappelijke kennis en inzichten. Daarnaast is het boek ook zeer interessant voor studenten en cursisten op het terrein van de (biomedische) wetenschapsvoorlichting en –journalistiek, gezondheidswetenschappen en gezondheidsvoorlichting.

De belangstelling voor de relatie tussen geneeskunde en literatuur is groeiende. Steeds meer internationale vaktijdschriften publiceren hierover of hebben zelfs een aparte rubriek hiervoor opengesteld. Hoe anders is de situatie in Nederland? Biomedische vaktijdschriften besteden nauwelijks of geen aandacht aan dit onderzoeksterrein en in de opleiding tot arts komt literatuur niet aanbod. Het boek ‘Ziektebeelden’ wil in één klap deze culturele leemte vullen. Wat zijn de aanbevolen boeken voor dokters? Welke voorkeuren hebben zij? Wat spreekt hen aan? En waarom? Wat kunnen dokters van literatuur leren? Een breed scala van auteurs geeft antwoord op deze vragen: artsen, sociologen, filosofen, taalkundigen, ethici, romanschrijvers en juristen. In dit boek schrijven meer dan zestig auteurs over hét gedicht, dé roman, hét toneelstuk, dé dialoog, hét essay of hét korte verhaal. Zonder uitzondering zijn het boeiende essays: gedreven, persoonlijk en intens…

Het motto van mijn dissertatie was afkomstig van dichter Jef Last: “Waarom, Si Youssef, zoek je verre bronnen en versmaad het water dat aan je voet voorbij vloeit?” Dit citaat trof ik aan in de bundel Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen (Hans Hafkamp, 1979). Citaat en boektitel vormen als het ware een prelude op de nieuwe bundel van Frans Meulenberg, die voor u ligt. Het stromende water en de verre bronnen zijn ieder voor zich een mooie metafoor voor het uiteenlopende karakter van de hier bijeengebrachte teksten. Meulenberg heeft namelijk sinds 1992 – het jaar waarin zijn artikelenreeks over “geneeskunde en bellettrie” van start ging – met vasthoudendheid het kleurrijke en contrastvolle palet van kunst en geneeskunde in kaart gebracht.

De titel Formules voor verlangen appelleert allereerst aan de verre bronnen (dromen, fantasie, visioenen en ambities) maar behelst ook een gevaar: het wegdrijven van de werkelijkheid. In die zin bevatten al die formules een waarschuwing: blijf bij wat je hebt (vanwege de risico’s van het dagdromen). Maar doet een mens zichzelf dan niet tekort? Kunnen wij leven zonder verlangens en uitdagingen? Meulenberg verwoordt dat in dit boek overigens cryptischer: “Wie is er niet zondermeer verlangen?” Deze passage deed mij denken aan enkele regels van dichter Gerrit Kouwenaar in ‘Er is geen elders waar het anders is’:

van behoefte naar verlangen is één stap.
van verlangen naar begeerte een tweede.
van begeerte naar nieuwe behoeften een derde.


Ligt in deze regels de kern van het menselijk streven besloten? Voor velen is verlangen immers een katalysator. Een drijfveer om de werkelijkheid eerst te ontstijgen, in de hoop deze verlangens vervolgens te realiseren, in diezelfde – maar inmiddels andere - werkelijkheid. De balans tussen verlangens en de werkelijkheid, is dat niet de gouden formule?

Met of zonder verlangens, het leven van alledag zit in ieder geval vol rituelen, bezweringen en formules en dat geldt zeker voor de geneeskunde. De patiënt verwoordt – soms trefzeker dan weer machteloos zoekend – zijn klachten, verontrusting en angsten in de spreekkamer. Die woorden zijn formules voor het verlangen om beter te worden. De arts, op zijn beurt, uit met woorden van geruststelling, voorlichting, advies, therapie en troost zijn professionele formules ter bevordering van genezing of berusting. Patiënt en arts communiceren via formules voor verlangen en beoefenen zo steeds weer en in miniatuur een schone kunst.

Frans Meulenberg bespeelt in zijn stukken veel registers uit literatuur, beeldende kunst, muziek en wetenschap. Het lijkt alsof de muzen van alle schone kunsten – bij Meulenberg inclusief wetenschap - in dit boek aan bod komen. Maar dat is onjuist. Het manuscript lezende, stelde ik mijzelf de vraag: ‘hoe zit het met beweging?’ Waarom ontbreekt de muze van de dans? Een vraag die des te meer prangt omdat het kernpunt – wat beweegt de mens? – zo nauw aansluit bij de thematiek van de auteur. Een goed referent brengt een discours op gang. Derhalve heb ik de vraag teruggekoppeld: vanwaar deze omissie?

Er kan sprake zijn van een functionele omissie, in die zin dat een bepaald thema ontbreekt om aan te geven dat de auteur er geen affiniteit mee heeft. Dat is zeer wel mogelijk. Maar dat blijkt niet het geval, want mijn signaal had een verrassende uitkomst. Het artikel waaraan de auteur zegt het meest gehecht te zijn, is nou juist een stuk over dans. Dit kleinood – gepubliceerd op de Achterpagina van NRC Handelsblad in 1995 – is echter nooit gebundeld, ook hier niet. Hier is dus sprake van een indicatieve omissie: Meulenbergs koestering voor de dans verraadt zich dus door de afwezigheid van de dans in dit breedspectrum boek.

Eens te meer blijkt dat wat iemand presenteert niet noodzakelijkerwijs de volledige expressie is van diens culturele en esthetische betrokkenheid bij de wereld. Hoe iemand zich presenteert, zegt natuurlijk ‘iets’ over een persoon, over diens belevingswereld. Maar die presentatie is soms slechts een deel van de thematische expressie, die ons anderen beter doet kennen. Hieruit valt een les te trekken. In het leren kennen van de ander moeten wij niet blijven steken in een oppervlakkige verkenning. Want wat een mens tentoonspreidt, is niet per se diens hele palet. Wat schittert door afwezigheid, schittert juist het meest. Maar je moet er wel oog voor hebben.

Frans J. Meijman, huisarts Hoogleraar medische publiekscommunicatie

“Een Fistel van Tijd” bevat opstellen over het thema ‘ziekte in de literatuur’. Ziekte besmet het leven en grijpt er diep op in. Maar ook literatuur is, als elke vorm van kunst, een geïntensiveerde vorm van leven. De wisselwerking tussen ziekte en literatuur wordt blootgelegd in tientallen miniaturen. Aan de orde komen gewone ziektebeelden (diarree), ernstige aandoeningen (hersenbloeding, infarct, aids, depressie, epilepsie, wiegedood, kanker) en zeldzame ziekten (de ziekte van Wilson). Deze thema’s worden geduid aan de hand van proza en poëzie van schrijvers als Nabokov, Van Lieshout, Sontag, Benjamin, Beckett, Brodkey, Otten, Kafka, Tellegen, Perec, Lindgren, en vele anderen. Het is onvermijdelijk dat uit het krachtenspel tussen de literatuur en ziekte thema’s opduiken als hoop, teleurstelling, dood, lijden, onsterfelijkheid, metamorfose en de kracht van de verbeelding. “Een Fistel van Tijd” is de opvolger van “Heimwee is een kat” (derde druk, 1997).

“Meulenberg kan elegant vertellen als het over dokters, ziekte of geneeskunde gaat. Als het goed is, heeft hij vele lezers van zijn stukjes gestimuleerd het genoemde zelf te gaan lezen. De stukjes zijn zonder uitzondering leesbaar en vaak verrassend en persoonlijk. Aanbevolen als appetizer, niet voor ziekte maar voor literatuur.” — A.J. Dunning in het ‘Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde’.

“Het grote sterven” biedt een verzameling ‘tableaux vivants’ van meer en minder beroemde sterfscènes. Uitgangspunt is een grote variëteit aan sterfthema’s: vergiftigingsdood, schijndood, vriesdood, onthoofding en ophanging, verstikking, collectieve zelfmoord, enzovoort. De hoofdstukken beschrijven historische feiten, gelardeerd met verrassende anekdotes en levensbeschrijvingen van historische personages die een geforceerde dood hebben gekend. De meerwaarde ligt met name in het rijke arsenaal aan literatuur, sprookjes, mythen en sagen, films en schilderkunst die de auteurs in hun beschouwingen koppelen aan medische kennis. Aan de orde komen bijvoorbeeld: Seneca's imitatie van de zelfmoord van Socrates: dood in prehistorische tijden (het uitsterven van de dinosauriërs); de moderne dood (euthanasie): Petrarca die op de Mont Ventoux dezelfde weg ging als vijf eeuwen later de wielrenner Tommy Simpson; de dubbele zelfmoord uit liefde maar ook de kruisdood (van Christus tot Borges).

Waar komt creativiteit vandaan? Hierover bestaan verschillende opvattingen en theorieën. In de Griekse mythologie blazen de Muzen, de godinnen van de liedkunst, bij mensen nieuwe en oorspronkelijke ideeën in. In dit boek ligt de nadruk op ziekte als bron van creativiteit. Zo was het revolutionaire kleurgebruik van Claude Monet niet het resultaat van geniale ingevingen van de schilder, maar het gevolg van een oogziekte, groene staar. De broze muze bevat 20 korte portretten van schrijvers, dichters, schilders en componisten bij wie een lichamelijke of geestelijke aandoening een duidelijk effect heeft gehad op hun creatieve prestaties.

Vele lijfartsen hebben zich in dienst gesteld van vorsten, politici en artiesten. De ene keer was de van nature intieme relatie vruchtbaar, de andere keer dwong de politiek hen in het keurslijf van het protocol. In dit boek komen tal van controversen aan het licht: het doktersambacht versus de magie van de doktershoed, ethiek versus winstbejag, leidsheer versus lijfeigene en glamourster versus wijsgeer tussen de coulissen. Voor de VIP-geneeskunde is niemand opgeleid en er blijken dan ook maar weinigen in staat de voetangels en klemmen van dit specialisme te ontlopen. De auteurs hebben biografieën geselecteerd van lijfartsen en hun patiënten, uit de klassieke oudheid tot vandaag: “Op het lijf geschreven” bestrijkt 3000 jaar geschiedenis van de geneeskunde.
Enkele citaten:

“Men ging er in Nederland kennelijk van uit dat de lijfarts wel samen met zijn vorst zou zijn terechtgesteld.”
—Harvey en Charles I

“Napoleon noemde hem dan ‘charlatan’, trok plagerig aan zijn oor en sprak sarcastisch over de geneeskunde, ‘de wetenschap der moordenaars’.”
—Corvisart en Napoleon

“De koning moet hebben beseft dat het toch wel erg onfatsoenlijk zou zijn overgekomen als hij in de armen van zijn bijslaap de geest zou hebben gegeven en hij liet de volgende dag bij Quesnay een niet geringe som dank- en zwijggeld bezorgen.”
—Ouesnay en Madame de Pompadour

“Hitler hongerde naar pillen en spuiten, omdat hij dacht dat deze hem op gang hielden. ‘Ik heb geen keus’, zei Morell eens tijdens een discussie met zijn rivaal Brandt.”
—Morell en Hitler

Was het kleurgebruik van Monet baanbrekend en geniaal of slechts het gevolg van een oogafwijking? Hoorde Beethoven ooit zijn laatste symfonie en hoe bepalend was zijn doofheid voor de totstandkoming daarvan? Zou “A la recherche du temps perdu” ook geschreven zijn als Proust niet aan astma had geleden? Op dit soort vragen wordt antwoord gegeven in dit boekje, waarin de (ziekte) geschiedenissen staan beschreven van een aantal beroemdheden uit de wereld van de schilderkunst, politiek, muziek en literatuur.

Sinds 1992 publiceert Frans Meulenberg in Medisch Contact een tweewekelijkse rubriek onder de titel Ziekte in de literatuur. Hij belicht in korte stukken aan de hand van fragmenten uit de literatuur (zowel proza als poëzie) opvallende, ontroerende, speelse, komische of tragische zaken omtrent de geneeskunde en het ziekzijn. Deze bundeling omvat een ruime selectie uit de stukken die allemaal opnieuw zijn bewerkt en uitgebreid. Ze zijn ontstaan op het snijpunt van studie, werk en passie. Het resultaat is een spannend en rijk boek dat ziekte én literatuur toont in zal zijn facetten: afweermiddel, inspiratiebron, bescherming, excuus, vluchtheuvel, bedreiging, liefde, metafoor, schijn maar ook werkelijkheid.